0-3 yaş çocuk gelişimi

0-3 yaş çocuk gelişimi

Yaşamın en önemli dönemi 0-3 yaş aralığıdır. Bu dönem çocuğun algılarının en açık olduğu dönemdir. 0-3 yaş dönemi psiko motor, psiko sosyal, bilişsel gelişim basamakları çok hızlı gelişir.

Doğumdan itibaren on sekizinci aya kadar emme refleksinin geliştiği kısaca süt çocukluğu dönemidir. Bu dönemde bebeğin biyolojik ihtiyaçları yeterince iyi karşılanırsa bebeğin duygusal gelişimi çok olumlu yönde gelişir.  Sıcak, sevgi dolu bir ortamda büyümesi,dengeli ve sağlıklı bağ kurması, ayrıca beslenme ve temizlik ihtiyacının karşılanması bebeğin kendini iyi hissetmesini sağlar.

1 ve 3 yaş aralığında çocuğun bağımsız yani otonom bazı yetileri kazandığı dönemdir.  Bir yaşına kadar anneye bağımlı olan çocuk yürümeye başlaması ile yavaş yavaş anneden ayrışmaya başlar.

1.ayın sonundan 3. Ayın sonuna kadar bebek çoğunlukla uyku halindedir. Uyanık olduğu zaman dilimi içinde de emme ihtiyacını  giderir.

İkinci ayın sonunda Karın üstü yatarken kafasını kaldırır,yavaş hareket eden nesneyi çok az bir sure takip edebilir.

Üçüncü ayın sonlarında yüz üstü yatırılınca kollarına dayanarak baş ve göğsünü kaldırır. Hareketli eşyayı takip edebilir. nesnelere vurmaya başlar, yakaladığı eşyayı kendine doğru çeker.destekle oturur,ellerini izler. Ayrıca çıngırakla oynar,oyuncakları gürültüyle çarpar. Artık annesini tanır. Etrafına gülücükler verir. Anlamsız tek heceli şeyler söyler. Agu gibi.

Dördüncü ayda bebek başını dik tutabilir. Bu etraflarını dikkatlice izleyecekleri anlamına gelir.Olanı biteni kaçırmadan izlemek ister.elleriyle oynarlar. çağırılınca dönüp sesin geldiği yöne doğru dönüp bakabilirler.

Beş aylık bir bebek destekle rahatlıkla oturabilir.hafif yatar pozisyonda da oturabilir.Eline aldığu her şeyi doğruca ağzına götürür. Bu dönemde kıyafetleri ve örtüleri çekiştirmekle meşguldür. Cisim ve sesler oldukça ilgisini çeker. Annesini görünce heyecanlanır, mutlu olur. Ayağını ağzına götürmekten hoşlanır. Aynaya bakmaktan ve kendiyle konuşulmasından oldukça memnun olur.

Altı aylık bir bebek kısa süreli oturabilir.Eline aldığı cisimlerle masaya vurur.Yabancıları tanır ve yüzüne örtülen örtüyü indirmekten hoşlanır. Bastırılınca zıplama hareketi gösterir.

Yedi aylık bebek yüzüstü yere bırakılınca rahatlıkla sırtüstü döner. Yardımsız oturabilir ama genede dikkatli olunmalıdır.Ayağının üstüne bastırılınca seri bir şekilde zıplar. Çıngırakla zevkle oynar. Yere bırakılınca halı üzerindeki desenleri tutmaya çalışır.  Bu dönemde bebekler ayaklarını ağzına götürmekten ve baş parmaklarını emmekten çok hoşlanırlar.

Sekizinci ayında bebekler oyuncakları ile oynar ve fırlatmaktan çok hoşlanır. Emekleme başlar.Dokuzuncu ayın sonunda emekleme gelişmiştir. Hızla her yere emekleyebilir. Bu aylarda  bebekler ananelerini emekleyerek takip ederler. 2 heceli bazı kelimeleri söyleyebeilirler. Baba ve dede gibi. Destekle tutunarak koltuk kenarlarında yürüyebilir. On aylık bebek yatarken artık yardımsız oturur duruma geçebilir. Ellerinden tutulunca yürür.ismini tanır.elsallamayı, alkış yapmayı öğrenebilir.11 ayın sonlarına doğru sıralamaya başlar.Küçük cisimleri daha büyük cisimlerin içine koyar. Mutfak eşyalarıyla oynamaktan çok memnun olur.12. ayın sonunda bebek tek elinden tutulunca yürür. Kısa süre içinde yardımsız yürüyebilir. Topla oynar.

1-2 yaş aralığında bebek artık rahatlıkla yürür , hatta on sekizinci ayda koşmaya başlar. Tek ayağını kullanarak merdivenleri çıkar ve yardımla iner. 7-8 küpü üst üste koyabilir.                               Koltuğa rahtlıkla çıkabilir. Kağıtları yırtabilir. Anlamsız karalamalar yapar.18. ayda 10 kelime 2 yaşın sonunda anlamlı 50 kelime bilir. 2 yaşın sonunda 2 kelimeli bazen 3 kelimeli cümleler kullanır. Genellikle kendi kendine oynar. Ulaşabileceği herşeyi ve heryeri merakla karıştırır. Hayır kelimesini kullanmaktan çok hoşlanır. Yavaş yavaş kendi kendine yemek yiyebilir. Yüzündeki duyu organlarını sorunca gösterebilir. Otonom hareket etmekten çok menunudur.Müzik duyunca ritme uygun dans eder. Kendisine masal okunmasını ister. Kitaptaki resimleri dikkatlice inceler ve resimdeki anne baba ve bebek figürlerini tanıyıp söyler.

2- 3 yaş döneminde bebeklikten çocukluğa geçilmiştir. İlk çocukluk dönemidir. 2 yaşın sonunda çocuk inatlaşmaya başlar. Buna negativizm denmektedir. 2- 2,5 yaş arası tuvalet eğitiminin verilmesi için en güzel dönmedir. Bu dönemde çocuk zorlanmadan yavaş yavaş alıştırılmalıdır.2,5 yaşında bir çocuk hoplayabilir. Kalemi düzgün tutar. Ev işlerinde yardımcı olur. Genital organları ile ilgilenmeye başlar. Olur olmadık yerlerde üstünü çıkarabilir. Bu dönem de çocuğun konuşma becerisi tavan yapmıştır. Taklit yöntemi ile bilgi ve beceri artışı gösterir. 3 yaşında çocuk kendi kendine tuvalete gidebilir. Cinsiyet farklılığını benimsemiştir. Bununla alakalı sorular sorar. Üç tekerlekli bisiklete biner , merdivenlerden tek ayağı ile rahatlıkla inip çıkabilir. Kalemi rahatlıkla tutar ve daire çizebilir. Olayları anlatabilir. Ana renkleri tanır ve söyler. Etrafında olan olayları rahatlıkla anlatabilir. Kendi yaşı sorulunca bilir. Çevresiyle kaynaşıp oyunlar oynayabilir. Anne baba davranışlarına özenir ve onları taklit edebilir.

Yaşamın ilk üç yılı çocuğun bir çok beceriyi kazanması açısından oldukça önemlidir. Fakat bu becerileri kazanmasında anne ve babanın çocuklarına verdikleri ilgi, oynadıkları oyun, çocukla geçirdikleri vakit içerisinde yapılan etkinlikler masal okumak, dans etmek, müzik dinletmek, yerinde ve zamanında açıklamalarda bulunmak, sık sık yaşıtlarının olduğu ortamlara götürmek; çocukta zihinsel, sosyal, motor gelişimi desteklemektedir.

Ömer AKGÜL

Psikolojik danışman