ÇOCUKLARDA CİNSİYET GELİŞİMİ ve CİNSELLİĞİN KEŞFİ
Çocuklar 3-6 yaşları arasında cinsiyetlerini – cinsel kimliklerini fark etmeye başlarlar. Çocuklar 3 yaştan itibaren bir çocuk “erkek çocuk” mu yoksa “kız çocuk” mu kavramaya başlar; etek giyenleri kız, pantalon giyenleri ise erkek olarak tanımlarlar. Kendi cinsiyetini kavramaya başlayan çocuk, diğer çocukların hangi cinsten olduklarını söyler. Bu kavramların oturmasında sosyal çevre ve kültürün etkisi baskındır. Çocuklarını giydiren ebeveynler doğumdan itibaren “pembe” ve “mavi” kıyafetliler olarak bebekleri ayırırlar, yaşlar ilerledikçe de hem renk hemde pantalon-etek farkıyla cinsiyetler belirlenmeye devam edilir. Tuvalet eğitimi ile cinsel organını fark eden çocuk, diğer arkadaşlarıyla ve/veya ebeveynleri ile vücudunu kıyaslamaya başlar. Kız çocuk erkek arkadaşlarında ve/veya babasında olan uzvun kendisinde olmadığında fark eder. Aynı şekilde erkek çocuk kendisinde olan uzvun anne ve/veya kız arkadaşlarında olmadığını fark eder. Bu şekilde cinsiyet farkı daha belirgin birşekilde ortaya çıkar ve daha açık bir şekilde anlamlanır.
Bebek doğduğunda emme dürtüsü ile doğar. Anne sütünü emmenin dışında parmak emme davranışı ile stresli olduğu durumlarda rahatlamaya çalışır. Tuvalet eğitimi ile çocuk cinsel organını daha net gorur, eller, keşfeder ve cinsel organına dokunduğunda haz aldığını fark eder. Ancak çocukluk dönemindeki bu haz asla cinsel bir uyaran şeklinde değildir. Daha çok parmak emmenin verdiği rahatlatıcı zevke eşdeğer bir durum gibidir.
Erkek çocuklarının cinsel organları vucut yapısında dışarıda olduğu için erkek çocuklarının bu hazzı fark etmeleri daha kolay olur. Haz almayı keşfeden erkek çocuk, cinsel organını daha sık ellemeye yada eşyaların köşe bölgelerinde sürtünmeye başlayabilir. Kız çocuklarında ise, cinsel organları vücudun daha iç kısmında olduğu için farkındalık süreci daha uzayabilir yada hiç olmayabilir. Kız çocukları bu bölgeyi ancak tesadüfen elleri ile yada tuvalet temizliği sırasında keşfedebilirler. Halıya, koltuğa yada belirli eşyaların sivri bölgelerine sürtündüklerini gözlemleyebiliriz.
Peki böyle bir durumda aileler ne yapmalı? Öncelikli olarak ailelerin bilmesi gereken, bu durumun bu yaşlarda normal olduğu ve bunun geçici bir süreç olduğudur. Ailenin, çocuğu masturbasyon yaparken gördüğünde, aşırı tepkilerden uzak durması önemlidir. Aşırıya kaçan durumlarda çocuk bu konuda uyarılabilir. Ancak bunu ayıp, günah, kötü çocuk, pis çocuk, utanmaz çocuk gibi kalıplarla bağdaştırılmaması gerekir. Çocuğa sakince bunun özel bir durum olduğu, herkesin içinde yapılmasının uygun olmayacağı, özel kalması gerektiği ve özel alanlarda yapılması gerektiği anlatılmalıdır. Aşırı tepkiler ve yargılamalar çocuğun utanmasına ve/veya kendi ile ilgili olumsuz düşüncelere kapılmasına yol açabilir. Bunun yanında cinselliği kötü, pis bir şey olarak algılamasına ve zevk almayı ayıp saymasına sebep olabilir. Böyle bir durumda çocuğun yetişkin hayatında da cinsellikten uzak durduğu, zevk aldığı zamanlarda içinde bir suçluluk duygusu oluştuğu durumlarla karşılaşabiliriz. Bu nedenle çocuğa sık sık uyarıda bulunmak yerine, “hadi gel birlikte bir faaliyet yapalım” diyerek, çocuk fark etmeden ilgisini başka bir şeye odaklamak daha yararlı olacaktır. Sık uyarmak, çocuğun ilgisini o konuda sabit kılmaktan başka bir işe yaramayacaktır.
Bunların yanında, 5-6 yaş ile beraber cinselliğe ilgi başlar. Aslında bu, cinsellikten çok bebeklerin nasıl dünyaya geldiğine dair bir meraktan oluşur. Bu dönemde bütün dünyayı keşfetmeye çalışan çocuklar ailelerine bu konu hakkında da bir çok soru sorabilirler. Böyle durumlarda aile cevap vermekten kaçınmamalı; “daha küçüksün” ya da “leylekler getirdi”, “çarşıdan aldık” gibi cümlelerle geçiştirmeye çalışmamalıdır. Çocuğun anlayabileceği bir düzeyde bebeğin anne karnında büyüdüğü ve sonrasında da anneden ayrıldığı ve dünyaya geldiği anlatılmalıdır. Şayet çocuğun sorduğu sorulara gerekli açıklamaları yapmazsanız, çocuk bunları başka yerden öğrenmek zorunda kalacaktır. İlginin cinsellik üzerinde olduğu bu dönemde, ya diğer arkadaşlarından yanlış bilgiler edinecek ya da televizyondan veya başka vasıtalarla gördüğü-bildiği durumları kendi kafasında kendince doğru/yanlış yorumlamaya çalışacaktır. Ancak bu bilgiyi ona siz verirseniz; hem kontrolü elinizde bulundurma şansınız olur hem de çocuğu daha çok meraklandırmamış ve bu sayede ilgisini arttırmamış olursunuz. Tüm bu yapılması gerekenlerin yanında, bazı aileler ileri görüşlü olduklarını savunarak çocuğa ihtiyacından fazlasını, aşırı ayrıntılı bir şekilde anlatabilirler. Bu durum da ailelerin yapmaması gereken bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Böyle çocuğun bilişsel kapasitesini aşan durumlarda çocuk korkabilir. Ayrıca 5-6 yaşına gelmiş çocukla ebeveynlerin birlikte yıkanması ya da ebeveynlerin çocuğun yanında giyinip-soyunması, ilgisinin cinsellik üzerinde olduğu bu dönemde çocuğun aşırı erotize olmasına sebep olabilir. Bu da çocuğun ilgisinin bu konu üzerinde daha fazla kalmasına sebep olur.
Cinsel konularla ilgili soru sormayan çocuklar ya daha önce sordukları sorular nedeni ile ayıplanmıştır ya da kendilerini rahat hissedecekleri bir ev ortamı bulamamışlardır. Bu nedenle oyunlarında ve arkadaşları ile konuşmalarında sorularına cevap ararlar. Merakını gidermek isteyen çocuk doktorculuk oynayarak hemcinslerinin ve karşı cinsin bedenini keşfetmeye çalışır. Bu durum bazı anne ve babaların telaşlanmasına neden olur. Başlangıçta bu tür araştırma ve merak giderme çabaları bir noktaya kadar doğal karşılanmalı ve çocuk suçlanmamalıdır. Ancak çocuğa yaptıklarının farkında olduğunuz mesajını vermeli ve merakını giderici gerekli açıklamalarda bulunmalısınız.
KİM PSİKOLOJİ
Uzm. Psk. Nevin IŞIK DEMİRLİ
[email protected]
(0216) 428 75 46
KİM PSİKOLOJİ
Kariyer İstihdam Merkezi
Altunizade Mah. Kısıklı Cad. No: 108 Manolya Apt.
Çamlıca İSTANBUL
0216 428 7 546 (0216 HAT P KİM)
[email protected]
www.kimpsikoloji.com
http://www.facebook.com/KimPsikolojiKim
Tweets by kimpsikoloji
http://friendfeed.com/kimpsikoloji
http://www.linkedin.com/profile/view?id=137780811
https://plus.google.com/100148530770170441630
Gelişmelerden haberdar olmak için lütfen mail grubumuza üye olunuz:
http://groups.google.com/group/psikoloji-kim