ÇOCUKLARIN SOSYALLEŞME BECERİLERİNİ TEŞVİK ETME
Birden fazla çocuğunuz var ise, her birinin kendine özgü mizacının olduğunun farkındasınız demektir. Çocuklarınızdan biri, diğerleriyle bir araya geldiğinde sözel olarak oldukça aktiftir ve hemen iletişime geçer. Öte yandan diğer çocuğunuz çok daha sessiz ve içine kapanık olup, sadece kendi kendine oyun oynamak isteyebilir. Her ne kadar çocuğunuz, sosyal olmak ya da olmamak seçimi ile dünyaya gelmiş olsa bile, bir bireyin diğerleriyle uygun şekilde etkileşime geçmesi, aslında onlara öğretilenler dayanmaktadır. Siz, bir ebeveyn olarak, çocuğunuza sosyal durumlarda gelişp serpilmesine yardım etmek için harika imkanlara sahipsiniz. Çocuklarınızın sosyal olarak başarılı olmalarına yardımcı olmak, onlara güven verir ve hayatları boyunca karşılarına çıkabilecek tüm koşullara uyum sağlama yeteneği sunar.
Çocuğunuza hayattaki sosyal becerilerini öğretirken, bu yeteneklerin birçok yönü olduğunu hatırlamak önemlidir. Sosyal beceriler, sadece davranış üzerine dayalı olmakla kalmayıp, ayrıca çocuğun duygu, akıl ve ahlaki yapısına da dayanır. Bu yönler, çocuğumuz büyürken sağlamlaştırılması gereken olgulardır. Böylece çocuklar başkalarıyla iletişime geçme ve kendileri için koydukları hedefleri başarma yeteneğini kendilerinde bulmuş olsunlar.
Taktik 1: Duyguları teşvik edin
Duygular günlük yaşamın bir parçasıdır; çocuklar bu duyguları yaşarken, neyin uygun ve neyin uygun olmadığını öğrenmek zorunda kalacaklardır. Bazı duygular, doğası yapısı ifade edilmesi diğer duygulara göre daha kolaydır. Çocukarın çoğu, mutlu ve heyecanlı olduklarında kendilerini iyi olarak ifade edebilirler. Bir çocuk sinirlendiğinde, incindiğinde, veya reddedildiğinde, bu duyguları uygun bir davranışla ifade edemeyebilir. Tam bu durumda, bir ebeveyn çocuğuna bu duyguların normal olduğunu tekrardan onaylamalı ve bu duygularla başa çıkmanın daha uygun bir yolu olduğunu öğretmelidir. Eğer çocuğunuza bu duygu ve hislerle başa çıkma yeneğini öğretir iseniz, daha dirençli olup hayatta karşılaşacakları incinmelerle başa çıkabileceklerdir.
Taktik 2: Pratik yap ve Uygula
Bütün çocuklar ebeveynleri için rol yapmayı ve uygulamayı severler. Bu yöntem, çocuğunuzun, ister evde, ister okulda, ister oyun alanında, ister restoranda veya farklı başka sosyal iletişim ortamlarında ihtiyaçları olacak durumla başa çıkabilme becerilerini öğrenmelerine yardımcı olmak için mükemmel bir yöntemdir. Farklı senaryolar üzerine çocuğunuzla rol yapma oynadığınızda, ona uygun şekilde rol yapması için güven verin. Çocuğunuzu savunmasız bir konumda yakalayan bir durumda, en uygun yanıt veya alternatif tepki şekline karar vermeye çalışırken yardımcı olun. Eğer hazırlıklı iseler ve doğru cevap şekli ile pratikleri olmuş ise, doğru şeyi yapmak için de güven hisleri olacaktır.
Taktik 3: İşaret et ve Öv
7 yaşındaki çocuğunuzla oyun alanında iken, çocuğunuz elindeki küreği oyun arkadaşına uzatır. Siz de, sizin teşvikiniz olmadan çocuğunuzun elindekini başka bir çocukla paylaşmasından dolayı gurur duygusuyla dolup taşarsınız! İşte bu an, çocuğunuzun doğru sosyal becerilerinin desteklemek pekiştirmek için muhteşem bir zaman. Çocuğunuz yanınıza geldiğinde, yaptığı güzel davranışı gördüğünüzden çocuğunuza bahsedip övgüde bulunun. Çocuklarımızın sıra dışı olumlu davranışlarını onlara ne kadar fazla işaret edersek, onlar da bu davranışları o kadar çok kullanmak isteyecekler.
Taktik 4: Harika bir Örnek Olun
Çocuklar hayatlarında yönlendirme ve güvence için daime yetişkinleri izlerler. Muhtemel her anı çocuklar için öğretici bir ders gibi kullanabilirsiniz. Sizi üzen veya reddedilmiş hissettiren bir durumla karşılaştığınızda, duygularınızı ve bu duygularla tam olarak nasıl başa çıktığınızı çocuğunuzla paylaşmanız önemli. Çocuğunuz farklı durumlara verdiğiniz doğru tepki ve cevapları model aldığı zaman, artık sizi taklit etmek isteyecektir. Aslında çocuklar gerçekten anne ve babaları gibi olmak isterler !
Taktik 5: Dinlemeyi Öğrenin
Çoğu insan, dinleme yetisini, öğrenilmiş sosyal bir beceri olarak düşünmez. Çocuğunuza muhteşem bir dinleyici olmayı öğrettiğinizde, sosyal becerilerin en zorunu n üstesinden gelmiş olacaklar.
Nasıl dinlemesi gerektiğini çocuğunuza eğlenceli bir yoldan öğretebilirsiniz. Çocuğunuz hiç sizinle birlikte oturup, onlara bir oyun oynayacağınızı açıkladınız mı! Onların size bir hikaye anlatacağını ve arkasından sizin de o hikayeyi tekrarlayacayınızı söyleyin. Ayrıca, siz onların hikayesini dinlemeyi ve geri anlatmayı bitirdikten sonra, hikaye anlatma sırasının sizde olacağını açıklayın. Bu durum, her iki koşulda da onları dinlemeye teşvik eder. Anlattıkları hikayeyi ne kadar iyi dinlediğinizi görmek için sizi dinleyeceklerdir. Ve sonrasında da, onlar da sizin yaptığınız gibi hikayenizi size geri anlatabilmek için sizi dinleyeceklerdir!
Taktik 6: Yardım eden Eller
Başkalarına yardım etme sosyal becerisinin önemini çocuğunuza öğretmek, sadece yardım edilen kişi için değil, ayrıca çocuğunuzun kendisi için de faydalıdır. Çocuğunuz, babasız çocuklarına bakan genç bir komşu annenin market poşetlerini taşıması sonrasında, kendisine minnet ve teşekkür edileceğini öğrenecektir. Sadece komşunuz yardımcı bir el bulmuş olmayacak; ayrıca çocuğunuzun kendine güveni de artmış olacak. Çocuğunuz başkalarına yardımda bulundukça, sırf kendine olan güveni yükselmiş olamayacak; ayrıca kendi kendine ve başkalarına saygı duyma hissi de duymaya başlayacaktır.Saygı hissi, kendine değer vermeyi hissini inşaa eder. Ve kendiniz ve başkalarına karşı iyi hissettiğinizde, farklı birçok durumda, farklı birçok insan tipiyle iletişim kurabilirsiniz.
Taktik 7: Uzaklaşıp gitmek
Ne yazık ki, ebeveynlerin tümü çocuklarının sosyal becerilerini geliştirmesine yardımcı olmuyorlar. Oyun alanında veya okul servisinde her zaman zorbalar olacaktır. Bu durumlardaki önemli sosyal beceri, çocuğunuza uzaklaşıp gitmeyi öğretmektir. Bu tip örnekler için, sizden gelen öğrenilmiş tam zamanında yapılan hareket, çocuğunuzun doğru şeyi yapması için gerekli olan gücü kendinde bulmasına yardımcı olacaktır. Başka çocuklar tarafından rahatsız edildiği veya kötü muamele gördüğü zaman, çocuğunuza ona kadar saymasını öğretin; saymaya başladığı andan itibaren, çocuğunuz yürüyerek uzaklaşıyor başlamalıdır. Yürüyerek uzaklaşmak, hepsi bu! Diğer zihinsel bir hareket ise, çocuğunuzun aklına getirebileceği ‘Büyüklük senden kalsın!’, veya ‘Kendi saygınlığını, kaybetmeye onun için değmez’, veya hatta ‘Annem, kavga etmememi öğretti’ gibi deyimler üretmek olabilir. Çocuğunuzu ihtayacı olan gereçlerle donatır iseniz, mükemmel sosyal iletişim becerilerine sahip olacaklardır.
Selva ARSLAN ABDELHALIM
12. 05. 2011