Bir Aile Strese Nasıl Uyum Sağlabilir?

Aile üyeleri hayat boyu pek çok değişiklikle başa çıkmak durumundadır. Çocuklar büyümekte, tahsile başlamakta, aileler doğum, hastalık, işten ayrılma, bir yerden bir yere göç etme gibi nedenlerle aile yeniden şekillenmektedir.

Aile bütün bu değişimlerle başa çıkmak için kararlar verip ihtiyaçları karşılarken sabit bir aile davranış modeli geliştirmek, aynı zamanda da yeni ihtiyaçlara ve şartlara uyum sağlamak durumundadır. Aile içindeki gelişimsel değişimler kadar aile dışından gelen stresli ve yıkıcı olabilecek faktörlerle de başa çıkmak ailenin devamı ve sağlığı açısından büyük önem arz etmektedir.

Eğer aile yapısı yeterince sağlam ve iletişim şekli katı olmayıp aile üyelerini kaosa sokmayacak derecede esnek ise bu değişikliklerle daha kolay başa çıkılabilmektedir. Ailelerin stresli hayat olaylarına tepkisi eğer iki aşırı uçta yani ya katı ya da aile düzenini bozacak şekilde kaotik (karışıklığa yol açan) bir şekilde ise aile üyeleri daha fazla problem yaşamaktadır.

Aslında bir olayın kendisinin stresli olup olmamasından ziyade ailenin onu kendi iç, dış duygusal ve ekonomik şartlarına göre stresli bulup bulmamaları daha fazla önem arz etmektedir.

Bir ailede çocukların liseye giriş veya üniversiteye giriş sınavlarına hazırlanması önem verilen; fakat hiçbir zaman kaygı ve telaşa yol açmayacak şekilde olabilirken; diğer bir ailede bütün ailenin düzenini bozacak şekilde uyum zorluklarına yol açabilmektedir. Bir ailede anne veya babanın işten ayrılması ciddi bir problem olabilirken bir başka ailede nasıl olsa kısa zamanda daha iyisinin bulunabileceğine olan inancın ifadesi gibi rahatlatıcı bir tepkiyle karşılanabilmektedir.

Ailede gelişime veya o anki duruma bağlı bir strese karşı uyum sağlanabilmesi aile içinde, karşılıklı anlaşma zemini sağlanması, kurallar, roller ve disiplin konusunda değişiklik yapılabilmesine de bağlıdır. Örnek vermek istersek, tahsilini tamamlayana kadar çocuklarının harçlığını veren ve harcama yapan, geleceğe ait planlar yapma konusunda kararlarda etkili olan bir anne veya babayı ele alırsak; gencin yaşının ilerlemesi, çalışmaya başlaması vb.’ye bağlı olarak kendi kazancı konusunda karar vermesi, geleceği hakkında daha etkili planlar yapabilmesi için ebeveynin güç ve anlaşma zemininde bazı değişiklikler yapmak durumundadır.

Ailelerin hayat olayları veya değişiklikleri karşısında gösterdikleri tepki onların kendi ailelerinden getirdikleri kuşaktan kuşağa aktarılan aile yapısı ve tepki modelleri ile de ilişkilidir.

Bununla beraber aile üyelerinin aile, kişilik ve iletişim gibi konulara ilgisi ve bu konularda aldığı eğitim bu modellerle ilgili tutumların ve dolayısıyla aile yapısının değişiminde etkili olmaktadır. Bununla beraber sadece tahsil aile üyelerinin streslerle başa çıkabilmesinde yeterli değildir. Bilimsel araştırmalar, evliliğe hazırlık ve anne babalık eğitim programlarının, iletişim becerileri geliştirme eğitimlerinin (kursların, seminerlerin), aile yapısı, insan ilişkileri ve anne babalık tutumlarının geliştirilmesinde çok yararlı olduğunu göstermektedir.

Ailede hangi özellikler olmalı?
İletişim

Aile üyelerinin birbirini anlaması, benliklerini açmaları, olumlu davranışlarını takdir edip desteklemeleri, sağlıklı bir iletişim için zemin hazırlar.

Evlilik/aile bütünlüğü

Aile üyelerinin birlikte yemek, gezmek, ziyarete gitmek gibi şekillerde birlikte vakit geçirebilmeleri, gerektiğinde birbirlerine dayanıp destek alabilmeleri de çok önemlidir.

Dışarıdan müdahaleler

Bir aile problemlerle ne kadar yeterli bir şekilde başa çıkabiliyorsa ve dışarıdan gelen müdahalelere acil durumlar dışında ne kadar kapalıysa o kadar sağlıklı olarak kabul edilmiştir.

Ailenin idare şekli

Ailenin idare şekli ve yapısal organizasyonu da önemlidir. Sağlıklı bir idare ve organizasyon için açık ve açıkça belirlenmiş kurallar, eşit ve karşılıklı sorumlulukların yerine getirilmesi gerekmektedir.

Farika Teymur Artır / Psikolog

KİM PSİKOLOJİ