Doğumdan itibaren çocuklar etraflarını saran fiziksel ve sosyal çevreye uyum sağlamaya çalışırlar ve bu süreçte en büyük yardım ve desteği anne-babalarından alırlar.

Çocuk kendisini ifade edebilmeyi kendi kendine yeten bir birey olmayı da yine ailesinden öğrenir. Bu öğrenme sürecinde sevgiye, güvene yani çevresindekilere inanmaya, bağımsızlığa, büyüdükçe bazı şeyleri kendi başına yapabilmeye ihtiyacı vardır. Küçük yaştan itibaren çocuğa yaşına, yeteneğine ve cinsiyetine uygun sorumluluklar verilmezse güven duygusu gelişmemiş olur.

Anne-baba-çocuk üçgeninde tarafların duygu ve düşüncelerini birbirlerine aktarmaları ve başarılı bir diyalog kurabilmeleri halinde sorunların çözümü çok daha kolay olur. İletişimin kurulamaması, duyguların bastırılması ve sorunların çözülememesi anlamına gelir ki, böyle bir aile ortamı çocuğun hem psikolojik yapısı hem de gelişimi açısından oldukça sağlıksızdır. Çocukların davranışları anne-babanın elinde şekillenir. Bu şekil almada disiplin olmazsa olmaz şarttır. Fakat sevgi temeline dayanmayan bir disiplin gerçekleşemez. Disiplin sorumluluğu öğretmektir. Okul öncesinde bir takım sorumluluklarını başarmamış (başarmasına izin verilmemiş) çocukların (oyuncaklarını toplamak, üstünü giyinmek, yemeğini yemek … gibi) okul hayatlarındaki sorumluluğu üstlenmekte de problem yaşayacakları açıktır.

Bunu engellemek ve çocuğumuzun yaşına, cinsiyetine ve yeteneklerine uygun bir birey olarak yetişmesini istiyorsak anne-baba olarak ona doğru davranmalı, böylece nasıl doğru davranılacağını da öğretmemiz gerekir. Yaygın anne baba tutumlarına bakıldığında gevşek aileler, çok baskıcı aileler, sevgiyi yetersiz sunan ya da çocuğu sevgiye boğan aileler dikkati çeker. Tüm bu tutumlar sonucunda çocuk, bazı istenmeyen sonuçları üzerinde taşır. Sağlıklı aile modeline bakıldığında ise esnekliğin olduğu kadar kuralların da var olduğu, zaman zaman sevgi gösterimi konusunda geri adımlar atılsa (istisnai durumlarda) da koşulsuz ve hissettirilen bir sevginin verildiği bir aile tablosu oluşmalıdır. Çocuk ne “her istediğimi yaparım” diyecek kadar serbest, ne “asla izin vermezler” diyecek kadar kurallara bağlı yetişir. Anne ve baba tutarlı davranışlarıyla çocuklarının gelişimini dikkatle takip ederler ve ona ihtiyacı olanı sunarlar. Anne-baba verdikleri kararları kendi ruh hallerine göre belirlememelidirler. Çocuğun yalvarmaları ya da çeşitli yıldırma yöntemleri karşısında verdikleri karardan geri dönmemelidirler. (fakat baştan bu karar iyi düşünülmüş ve doğru verilmiş olmalıdır) Korkutma, tehdit etme, aşağılama, yargılama gibi olumsuz iletişim modellerinden kaçınarak orta yolu bulma, ortak çözüm arama gibi iletişimlerini kuvvetlendirecek yollara baş vurmalıdırlar. Yapılan araştırmalar sonucunda disiplinin uygulanmasında ödül vermenin ceza vermekten çok daha etkili bir yöntem olduğu belirlenmiştir. Bu yüzden dayak, azar gibi yollara baş vurmaktansa çocuğumuzu ödüllendirme yolunu seçmeliyiz. Fakat bu ödülün çoğu kez gülümseme, sarılma, birlikte bir yürüyüş yapma gibi manevi değerlere dayanması önerilmektedir. Maddi değerlere dayandırılan bir ödül sistemi çok daha nadir kullanılmalıdır.

Sağlıklı ve yarınlara hazırlanmış, yetkin bireyler yetiştirmek umudu ve duasıyla…

KİM PSİKOLOJİ

Psk.Enise Akgül

[email protected]

(0216) 428 75 46