Yeme Bozuklukları ve Duygusal İstismar

Bu olgu sunumunda, gelişiminde psikolojik etmenler ve travmatik yaşantılarının önemli olduğu anoreksiya nervoza (tıkınan, çıkaran tip) tanısı alan genç kadın hasta aktarılacaktır.

Yeme bozuklukları, yeme davranışlarında birçok sorunla seyreden, oluşumunda biyolojik, psikolojik, sosyal etkenlerin önemli olduğu psikiyatrik bozukluklardır. Kişilik özellikleri ve travmatik yaşantıların yeme bozukluklarının gelişiminde önemli rolü vardır. Psikiyatrik ek tanı ve travma öyküsü yeme bozukluğu hastalarında sık rastlanabilir, prognoz ve tedavi sürecini etkileyebilir. Travma öyküsüne bulimik hastalarda, bulimik olmayan hastalara göre daha sık rastlanmaktadır. Travma ile ilgili yapılan ilk çalışmalar cinsel kötüye kullanım üzerine yoğunlaşmış olsa da, daha sonraki çalışmalarda yeme bozukluklarında travma spektrumunun cinsel kötüye kullanımdan fiziksel ya da duygusal kötüye kullanım, ihmal ve ilgisizliğe kadar uzandığı anlaşılmıştır. Bu olgu sunumunda, gelişiminde psikolojik etmenler ve travmatik yaşantılarının önemli olduğu anoreksiya nervoza (tıkınan, çıkaran tip) tanısı alan genç kadın hasta aktarılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Yeme bozuklukları, travma, anoreksiya nervoza

Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi: 2010;23:121-127

GİRİŞ

Yeme bozuklukları, özellikle genç kadınlar arasında daha sık görülen, yeme davranışlarının değişik şekilde bozulmasıyla seyreden, oluşumunda biyolojik, psikolojik, sosyal etkenler, kişilik özellikleri ve travma öyküsünün önemli olduğu psikiyatrik bozukluklardır (1).

Psikiyatrik ek tanı ve travma öyküsüne yeme bozukluğu hastalarında sıklıkla rastlandığı, bunların prognoz ve tedavi sürecini etkilediği bilinmektedir. En sık ek tanı olarak majör depresyon, anksiyete bozuklukları ve kişilik bozuklukları görülmektedir (2,3). Ayrıca yeme bozukluğu gelişiminde travmanın önemi üzerinde durulmakta ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) üzerine ilgi giderek artmaktadır. Travma ile ilgili yapılan ilk çalışmalar cinsel kötüye kullanım üzerine yoğunlaşmıştır (4,5). Daha sonraki çalışmalarda yeme bozukluklarındaki travma spektrumu cinsel kötüye kullanımdan fiziksel ya da duygusal kötüye kullanım, ihmal ve ilgisizliğe kadar genişlemektedir (6). Özellikle aile içi ilişkiler, anne baba ilişkisindeki sorunlar ya da aile üyelerinin yaşadığı travmalara öyküde sık rastlandığı bildirilmiştir (7).

Yeme bozuklukları ile travma ilişkisi şu şekilde özetlenebilir (6):

a) Cinsel kötüye kullanım yeme bozuklukları için özgül olmayan risk etmenidir.

b) Yeme bozukluklarında cinsel kötüye kullanımdan duygusal ve fiziksel ihmale kadar birçok travmatik yaşantıya rastlanabilir.

c) Travma öyküsüne bulimik hastalarda, bulimik olmayan hastalara göre daha sık rastlanır.

d) Yeme bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde de travma sıklığı fazladır.

e) Tekrarlayan travmalar yeme bozuklukları ile ilişkilidir.

f) Travma öyküsünün olduğu yeme bozuklukları olgularında ek tanı daha sık görülür.

g) Parsiyel ya da eşik altı TSSB yeme bozukluğu için risk etmeni olabilir .

Bu sunumda, anoreksiya nervoza (tıkınan/çıkaran tipi) tanısı ile takip ve tedavisi sürdürülen, duygusal ihmal ve aile ilişkilerindeki bozukluğun hastalığın gelişiminde rol oynadığını düşündüğümüz bir olguyu aktarmaktayız. Bu olguda, ergenlik döneminde ailenin travmatik yaşantısı, aile içi çatışmalar sonucunda ihmal ve karşı cinsle olan ilişkisinde reddedilme yaşayarak kendilik saygısının azalması, beden algısında değişiklikler ve yeme davranışlarında bozulma ortaya çıkmıştır.

http://www.aktuelpsikoloji.com

KİM PSİKOLOJİ